آیا کودک شما شب ها با دهان باز میخوابد، خرخر میکند یا مدام دچار عفونت گوش و آبریزش بینی است؟ شاید پای لوزه سوم در میان باشد؛ بافتی کوچک اما تأثیرگذار که پشت بینی قرار دارد و در صورت بزرگ شدن تنفس و خواب کودک را مختل میکند، لوزه سوم بخشی از سیستم ایمنی است، اما گاهی همین نقش دفاعی باعث التهاب و بزرگی بیش از حد آن میشود، چه زمانی باید نگران شد و آیا همیشه نیاز به جراحی وجود دارد؟
عملکردهای لوزه سوم در کودکان
لوزه سوم در کودکان بخشی از سیستم ایمنی بدن است و نقش مهمی در سال های ابتدایی زندگی دارد و مهم ترین عملکردهای آن عبارتاند از:
- لوزه سوم با به دام انداختن ویروس ها و باکتری هایی که از راه بینی وارد بدن میشوند، به سیستم ایمنی کمک میکند تا آنها را شناسایی و با آنها مقابله کند و این بافت مانند یک فیلتر دفاعی در مسیر تنفسی عمل میکند.
- این بافت لنفاوی در تولید آنتی بادیها نقش دارد؛ موادی که به بدن کمک میکنند در برابر عفونتها مقاومت بیشتری داشته باشد، به ویژه در سال های ابتدایی کودکی که سیستم ایمنی هنوز در حال تکامل است.
- لوزه سوم با واکنش سریع به میکروب های ورودی، از گسترش عفونت به سینوس ها، گوش میانی و گلو جلوگیری میکند و به همین دلیل در کودکان فعالتر از بزرگسالان است.
علت بروز لوزه سوم در کودکان
لوزه سوم در کودکان به علت تجمع بافت لنفاوی در قسمت پشتی بینی و حلق بروز میکند و این بافت به عنوان بخشی از سیستم ایمنی بدن عمل کرده و در دفاع از بدن در برابر عفونتها نقش دارد و دلایل بروز لوزه سوم در کودکان شامل:
عفونت های مکرر تنفسی
یکی از شایع ترین دلایل بزرگ شدن لوزه سوم، ابتلای مکرر کودک به سرماخوردگی، آنفلوآنزا و عفونت های ویروسی یا باکتریایی است و هر بار که بدن با میکروب ها مواجه میشود، لوزه سوم فعالتر شده و دچار التهاب و افزایش حجم میشود، تکرار این عفونت ها باعث میشود التهاب مزمن ایجاد شده و اندازه لوزه سوم بهصورت پایدار بزرگ بماند و علائم تنفسی بروز کند.
آلرژی های فصلی یا محیطی
حساسیت به گرد و غبار، دود، موی حیوانات یا گرده گیاهان باعث تحریک مداوم بافت لوزه سوم میشود و در کودکان مبتلا به آلرژی، التهاب مزمن مخاط بینی و حلق شایع است و این التهاب به بزرگ شدن تدریجی لوزه سوم منجر میشود که در این شرایط، کودک دچار آبریزش بینی، گرفتگی مزمن و تنفس دهانی نیز میشود.
زمینه ژنتیکی
در برخی کودکان، بزرگ بودن لوزه سوم زمینه ارثی داشته و اگر یکی از والدین در کودکی سابقه لوزه سوم بزرگ یا جراحی آن را داشته باشد، احتمال بروز این مشکل در فرزند نیز بیشتر است، ساختار آناتومیک صورت و مسیرهای تنفسی که به صورت ژنتیکی منتقل میشوند، در مستعد بودن کودک نقش دارند.
سیستم ایمنی فعال در سنین پایین
در سال های ابتدایی زندگی، سیستم ایمنی کودک در حال تکامل است و واکنش های دفاعی شدیدتری نسبت به میکروبها نشان میدهد و همین فعالیت بالا باعث بزرگتر شدن موقت یا طولانی مدت لوزه سوم میشود و بهطور طبیعی با افزایش سن و تکامل سیستم ایمنی، اندازه این بافت کاهش پیدا میکند، اما در برخی کودکان این روند به درستی اتفاق نمیافتد.
قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا و دود سیگار
زندگی در محیط های آلوده یا قرار گرفتن در معرض دود سیگار باعث تحریک مداوم مجاری تنفسی میشود و این تحریک مکرر، لوزه سوم را وادار به واکنش و التهاب میکند و در طول زمان موجب بزرگ شدن آن میشود، کودکانی که در چنین شرایطی زندگی میکنند، بیشتر دچار گرفتگی بینی، خرخر شبانه و عفونت های گوش میشوند.
مشکلات رایج مرتبط با لوزه سوم در کودکان
در حالی که آدنوئیدها نقش مهمی در دفاع ایمنی دارند، همچنین باعث مشکلاتی میشوند، به ویژه زمانی که بزرگ یا عفونی شوند که در اینجا برخی از مشکلات رایج مرتبط با سومین لوزه در کودکان آورده ایم:
هیپرتروفی آدنوئید
این به بزرگ شدن آدنوئیدها اشاره دارد که در کودکان شایع است و آدنوئیدهای بزرگ جریان هوا از طریق مجاری بینی را مسدود کرده و منجر به مشکلات تنفسی، به ویژه در شب میشوند، این وضعیت باعث خرخر، تنفس دهانی و حتی آپنه انسدادی خواب میشود، جایی که کودک به طور موقت در هنگام خواب تنفس را متوقف میکند.
عفونت های مزمن
عفونت های مکرر آدنوئیدها منجر به آدنوئیدیت مزمن میشود، در صورتی که آدنوئیدها برای مدت طولانی ملتهب باقی بمانند و باعث احتقان دائمی بینی، آبریزش بینی و قطره پس از بینی میشود، آدنوئیدیت مزمن همچنین منجر به عفونت های گوش نیز میشود، زیرا آدنوئیدها در نزدیکی لولههای استاش، که گوش میانی را به گلو متصل میکنند، قرار دارند.
عفونتهای گوش
آدنوئیدهای بزرگ میتوانند لولههای استاش را مسدود کرده و منجر به تجمع مایع در گوش میانی و افزایش خطر اوتیت میدیا، یک عفونت گوش شایع در کودکان شوند که این عارضه باعث درد گوش، کاهش شنوایی و در برخی موارد، مشکلات تعادل میشود.
بیشتر بخوانید: التهاب لوزه چیست؟
علائم لوزه سوم در کودکان
والدین باید از علائمی که نشان دهنده مشکلات آدنوئیدهای کودک خود هستند، آگاه باشند و اینها شامل موارد زیر است:
- کودک به جای بینی به ویژه هنگام خواب، از طریق دهان نفس بکشد.
- خرخر بلند و وقفه های تنفسی در هنگام خواب نشان دهنده آپنه انسدادی خواب به دلیل آدنوئیدهای بزرگ است.
- درد گوش و عفونت های مداوم نشانهای از مشکلات آدنوئید است.
- صدای کودک ممکن است به دلیل انسداد مجاری بینی، تودماغی به نظر برسد.
- بینی دائما گرفته یا آبریزش بینی نشان دهنده آدنوئیدهای بزرگ یا عفونی است.
- در موارد شدید، آدنوئیدهای بزرگ باعث مشکل در بلع میشوند.
برای دریافت نوبت از دکتر جهانگیر قربانی با شماره ۰۲۱۴۰۲۲۰۷۱۴ تماس بگیرید.
تشخیص مشکلات با لوزه سوم در کودکان
اگر کودکی علائم مشکلات آدنوئید را نشان دهد، یک متخصص متخصص گوش، حلق و بینی برای تشخیص مشکل معاینه انجام میدهد.
- پزشک ممکن است بینی، گلو و گوش کودک را برای علائم عفونت یا انسداد بررسی کند.
- یک لوله کوچک و انعطاف پذیر با نور و دوربین، به نام آندوسکوپ، از طریق بینی وارد میشود تا آدنوئیدها را مستقیما مشاهده کند.
- اشعه ایکس گردن نیز اندازه آدنوئیدها و اینکه آیا آنها راه هوایی را مسدود میکنند یا خیر را نشان میدهد.
- در مواردی که آپنه خواب مشکوک است، مطالعه خواب (پلیسومنوگرافی) برای ارزیابی شدت این وضعیت توصیه میشود.
درمان لوزه سوم در کودکان
درمان مشکلات آدنوئید به شدت علائم و علت زمینه بستگی دارد و گزینه ها عبارتند از:
دارودرمانی
در موارد خفیف، پزشک اسپری های بینی کورتونی، آنتی هیستامینها یا داروهای ضدالتهاب تجویز میکند تا التهاب کاهش یابد و اگر عفونت باکتریایی وجود داشته باشد، آنتیبیوتیک نیز تجویز میشود، این روش زمانی مؤثر است که بزرگی لوزه سوم موقتی و ناشی از عفونت یا آلرژی باشد.
آدنوئیدکتومی
در صورتی که کودک دچار خرخر شدید، وقفه تنفسی در خواب، عفونت های مکرر گوش یا اختلال در رشد فک و صورت باشد، جراحی برداشتن لوزه سوم توصیه میشود که این عمل کوتاه و نسبتا ساده است و به بهبود سریع تنفس و کیفیت خواب کودک منجر میشود.
کنترل آلرژی و عوامل محرک
کنترل آلرژی و عوامل محرک نقش مهمی در کاهش التهاب و جلوگیری از بزرگتر شدن لوزه سوم دارد و والدین باید محیط زندگی کودک را تا حد امکان از گرد و غبار، دود سیگار، بوی تند مواد شوینده و موی حیوانات خانگی پاک نگه دارند، استفاده از دستگاه تصفیه هوا، شست و شوی منظم ملحفهها با آب گرم و پرهیز از فرش و عروسک های پرزدار مفید است و همچنین شست و شوی بینی با سرم نمکی به کاهش احتقان و التهاب کمک میکند و تنفس کودک را بهبود میبخشد.
بیشتر بخوانید: عفونت لوزه
عوارض عدم درمان لوزه سوم در کودکان
اگر بزرگی یا التهاب لوزه سوم درمان نشود، مشکلات متعددی برای کودک ایجاد میکند:
- لوزه سوم بزرگ باعث انسداد مسیر تنفسی پشت بینی میشود و کودک شب ها با دهان باز میخوابد، خرخر میکند یا دچار وقفه تنفسی میشود که خواب و کیفیت استراحت او را مختل میکند.
- انسداد مسیر شیپور استاش به تجمع ترشحات گوش میانی منجر میشود و احتمال ابتلا به اوتیت میانی افزایش مییابد و همچنین عفونت های مزمن سینوسها شایعتر میشوند.
- تنفس مزمن دهانی و فشار ناشی از لوزه سوم بزرگ بر شکل گیری فک و دندان ها تأثیر منفی میگذارد و باعث جلو یا عقب رفتن فک میشود.
- اختلال در خواب و آپنه های شبانه باعث خستگی روزانه، کاهش تمرکز و افت تحصیلی کودک میشود.
- التهاب مزمن لوزه سوم و تجمع میکروبها باعث بزرگ تر شدن بیشتر بافت و افزایش احتمال عفونت های مکرر میشود و عملکرد سیستم ایمنی کودک را تحت تأثیر قرار میدهد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
والدین باید در صورت مشاهده علائم مداوم مشکلات آدنوئید در کودک خود، مانند خرخر مکرر، مشکل در تنفس از طریق بینی، عفونت های گوش مکرر یا مشکل در خواب، با یک متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کنند، چرا که تشخیص زودهنگام و درمان از عوارض جلوگیری میکند.
سوالات متداول
علائم شایع آدنوئیدهای بزرگ شده در کودکان شامل گرفتگی مداوم بینی، تنفس دهانی، خروپف، اختلالات خواب مانند آپنه خواب، عفونت های مکرر گوش و گفتار با صدای بینی است.
درمان آدنوئیدهای بزرگ شده بستگی به شدت علائم دارد، موارد خفیف با داروهایی مانند استروئیدهای بینی یا آنتی بیوتیک ها برای کاهش التهاب و درمان عفونت ها کنترل میشوند و اگر علائم شدید یا عود کننده باشد، آدنوئیدکتومی، که برداشتن آدنوئیدها با جراحی است، توصیه شود.
آدنوئیدها معمولاً از سن 5 تا 7 سالگی شروع به کوچک شدن می کنند و با رسیدن کودک به اندازه آنها کم می شود.
در نهایت…
لوزه سوم در کودکان، نقش مهمی در محافظت از کودکان در برابر عفونتها، به ویژه در سالهای اولیه خود، ایفا میکند، با این حال، زمانی که آدنوئیدها بزرگ یا عفونی میشوند، باعث طیف وسیعی از مشکلات سلامتی، از مشکلات تنفسی تا عفونتهای مکرر گوش میشوند، با درک عملکردها و مشکلات آدنوئیدها، والدین علائم را بهتر تشخیص میدهند، به موقع از مشاوره پزشکی استفاده میکنند و اطمینان حاصل میکنند که فرزندانشان درمان مناسب را دریافت میکنند.
عالی بود. در زمان سرماخوردگی آیا باید به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه شود
درود برشما بخاطر مطالب خوب وارزنده شما دقیقا عالی توضیح داده اید متشکرم.