جوش داخل بینی ممکن است با یک برجستگی کوچک، درد یا سوزش شروع شود و گاهی باعث تورم و ناراحتی هنگام تنفس شود و دستکاری آن التهاب را تشدید می‌کند و خطر عفونت را افزایش می‌دهد، اما علت ایجاد این جوش چیست و چه زمانی به درمان نیاز دارد؟ در ادامه با علت‌ها، روش‌های درمان و علائم هشداردهنده آن آشنا می‌شوید.
علت ایجاد جوش داخل بینی
جوش داخل بینی یا کورک عارضه ای دردناک است که به صورت توده قرمز شروع می شود و مملو از چرک و ترشحات آلوده است، این اتفاق باعث می شود که گلبول های سفید خون برای مبارزه با عفونت هجوم بیاورند و از این عارضه آبسه نیز یاد می کنند.
عفونت باکتریایی
شایع ترین علت جوش داخل بینی، عفونت باکتریایی ناشی از باکتری هایی مانند استافیلوکوک است و این باکتری‌ها به دلیل خراشیدگی های کوچک یا دستکاری بینی وارد پوست شده و عفونت ایجاد می‌کنند.
انسداد غدد چربی یا منافذ پوستی
تجمع چربی، سلول های مرده پوست و آلودگی ها منافذ پوستی را مسدود کرده و زمینه ایجاد جوش را فراهم می‌سازد، البته این حالت بیشتر در پوست بیرونی بینی دیده می‌شود و داخل بینی، التهاب فولیکول مو یا عفونت باکتریایی از علل شایع برجستگی‌های جوش‌مانند هستند.
دستکاری یا تراشیدن بینی
کندن موهای بینی با موچین یا وارد کردن ناخن به داخل بینی باعث ایجاد زخم‌های کوچک و آسیب به پوست می‌شود و این آسیب‌ها راه ورود باکتری‌ها را باز می‌کنند و احتمال التهاب فولیکول مو یا تشکیل جوش چرکی را افزایش می‌دهند.
عفونت فولیکول مو
داخل بخش ابتدایی بینی، موهای ظریفی وجود دارند که به پاک سازی هوای ورودی کمک می‌کنند، اگر فولیکول این موها دچار التهاب یا عفونت شود، برجستگی قرمز و دردناکی شبیه جوش ایجاد می‌شود و این وضعیت گاهی با تورم، حساسیت به لمس و تشکیل چرک همراه است و در صورت تشدید عفونت به درمان پزشکی نیاز دارد.
آلرژی یا تحریکات شیمیایی
قرار گرفتن در معرض عطرها، مواد شوینده، دود یا برخی اسپری های بینی باعث تحریک و التهاب پوست و مخاط داخل بینی می‌شود و این تحریک با سوزش، خارش، قرمزی و ایجاد زخم‌های کوچک همراه است که گاهی با جوش اشتباه گرفته می‌شوند.
ضعف سیستم ایمنی
ضعف سیستم ایمنی، برای مثال در افراد مبتلا به برخی بیماری های زمینه‌ای یا مصرف کنندگان داروهای سرکوب کننده ایمنی، احتمال بروز عفونت های پوستی را افزایش می‌دهد و در این شرایط، التهاب فولیکول مو یا جوش چرکی داخل بینی بیشتر تکرار می‌شود یا دیرتر بهبود می‌یابد.
عفونت ویروسی
برخی عفونت های ویروسی، مانند تبخال ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس، در اطراف یا داخل ورودی بینی تاول های کوچک و دردناک ایجاد می‌کنند، این ضایعات با سوزش، گزگز و سپس تشکیل زخم یا دلمه همراه هستند و با جوش چرکی معمولی تفاوت دارند.
عوامل محیطی
هوای خشک، آلودگی هوا، گردوغبار و تغییرات شدید دما مخاط بینی را تحریک کرده و باعث خشکی، ترک‌خوردگی یا ایجاد زخم‌های کوچک می‌شوند و همچنین، فین کردن مکرر در زمان سرماخوردگی یا آلرژی به پوست ورودی بینی آسیب می‌زند و احتمال التهاب را افزایش می‌دهد.
علائم جوش داخل بینی
جوش داخل بینی به شکل یک برجستگی کوچک و دردناک ظاهر می‌شود یا با التهاب و تجمع چرک همراه است، نوع و شدت علائم به علت ایجاد ضایعه، میزان التهاب و وجود عفونت بستگی دارد و مهم‌ترین نشانه های این مشکل عبارت‌اند از:
- ناحیه درگیر هنگام لمس، فین کردن یا حرکت دادن بینی درد می‌گیرد و این درد در جوش های ملتهب یا عفونی معمولا بیشتر است.
- پوست اطراف جوش قرمز و متورم می‌شود و اگر التهاب گسترش پیدا کند، تورم به بخش بیرونی بینی نیز می‌رسد.
- جوش به شکل یک دانه کوچک و سفت در ورودی بینی احساس می‌شود که گاهی با لمس قابل تشخیص است.
- در صورت بروز عفونت باکتریایی، برجستگی چرکی یا سر سفید ایجاد می‌شود و تخلیه خودسرانه چرک می‌تواند عفونت را تشدید کند.
- تحریک پوست و مخاط بینی احساس سوزش، خارش یا ناراحتی موضعی ایجاد می‌کند.
- بعضی ضایعات پس از ترشح یا خشک شدن خون، دلمه می‌بندند و این حالت در التهاب دهلیز بینی نیز دیده می‌شود.
- اگر تورم قابل توجه باشد یا ضایعه در ورودی بینی قرار گرفته باشد، عبور هوا از یک سمت بینی دشوارتر می‌شود.
- تب، افزایش سریع درد یا تورم و قرمزی منتشرشونده به اطراف بینی و صورت نشانه عفونت جدی‌تر است و به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد.
نکته مهم: هر برجستگی داخل بینی الزاما جوش نیست؛ تبخال، التهاب دهلیز بینی و سایر ضایعات نیز ظاهری مشابه دارند و از دستکاری یا ترکاندن آن خودداری کنید و در صورت درد شدید، تب یا گسترش تورم، سریعا به بهترین متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.
تشخیص جوش داخل بینی
تشخیص جوش داخل بینی در اکثر مواقع به صورت بالینی انجام می‌شود و پزشک یا خود فرد علائم و نشانه‌ها را شناسایی می‌کنند، با این حال، در موارد شدید یا مشکوک به عفونت های جدی‌تر، بررسی های بیشتری لازم است.
معاینه
پزشک با استفاده از چراغ مخصوص یا آینه بینی، داخل بینی را بررسی می‌کند تا وضعیت جوش، عفونت یا التهاب را مشاهده کند، اگر جوش بزرگ، چرکی یا عفونی باشد، پزشک شدت عفونت را ارزیابی می‌کند.
بررسی عفونت ها
در موارد شدید، علائم عفونت سیستمیک مانند تب، سردرد یا خستگی وجود دارد که نشان دهنده گسترش عفونت است و عفونت های خطرناکی مانند آبسه یا سلولیت بینی از علائم جدی هستند و نیاز به بررسی دقیق‌تر دارند.
نمونه برداری
در صورتی که عفونت مقاوم یا مشکوک به عفونت باکتریایی خاص باشد، از ترشحات نمونه برداری برای کشت به آزمایشگاه ارسال شود و در موارد نادر و مشکوک به گسترش عفونت به سینوس‌ها یا سایر قسمت‌ها، تصویربرداری مانند سی‌تی‌اسکن تجویز می‌شود.
درمان جوش داخل بینی
درمان جوش داخل بینی به شدت، علت ایجاد و وضعیت عفونت آن بستگی دارد و در موارد خفیف، درمان‌های خانگی کافی هستند، اما در موارد شدیدتر یا در صورت عفونت، نیاز به مداخله پزشکی است.
درمان‌های خانگی
درمان های خانگی برای موارد خفیف قابل استفاده هستند، که این درمان ها عبارتند از:
- بینی را با آب گرم و نمک شست وشو داده تا عفونت کاهش یابد و پوست تمیز شود.
- قرار دادن یک پارچه گرم و مرطوب روی بینی به کاهش درد و تخلیه چرک کمک می‌کند.
- از لمس یا فشار دادن جوش خودداری کنید، زیرا این کار می‌تواند عفونت را گسترش دهد.
دارودرمانی
پماد آنتی‌بیوتیک مانند موپیروسین یا تتراسایکلین توسط پزشک تجویز می‌شوند تا باکتری‌ها را از بین ببرند و استفاده از پمادهای تسکین دهنده نیز به کاهش التهاب و درد کمک می‌کند.
اگر عفونت شدید باشد یا به نواحی اطراف گسترش یافته باشد، پزشک احتمالا آنتی بیوتیک های خوراکی تجویز می‌کند و برای کنترل درد، نیز می‌توانید از مسکن های بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده کنید.
تخلیه توسط پزشک
در مواردی که جوش چرکی بزرگ یا بسیار دردناک است، پزشک آن را به صورت استریل تخلیه می‌کند و این کار خطر گسترش عفونت را کاهش داده و به بهبود سریع‌تر کمک می‌کند.
درمان عفونت های جدی‌تر
اگر جوش به عفونت جدی‌تر مانند آبسه یا سلولیت منجر شده باشد، ممکن است نیاز به درمان با آنتی‌بیوتیک‌های قوی‌تر و حتی بستری در بیمارستان باشد و اگر جوش ناشی از عفونت ویروسی مانند هرپس باشد، پزشک داروهای ضدویروسی مانند آسیکلوویر تجویز می‌کند.
روش های پیشگیری از ایجاد جوش داخل بینی
رعایت بهداشت بینی و جلوگیری از آسیب به پوست داخلی آن احتمال ایجاد جوش، التهاب فولیکول مو و عفونت را کاهش می‌دهد و برای پیشگیری از این مشکل، نکات زیر را رعایت کنید:
- از دستکاری و تمیز کردن بیش از حد بینی خودداری کنید.
- بهداشت دست و بینی را رعایت کنید تا خطر عفونت کاهش یابد.
- اجتناب از دستکاری بینی و اصلاح صحیح موهای داخل بینی.
- استفاده از مرطوب کننده برای جلوگیری از خشکی مخاط بینی.
- تقویت سیستم ایمنی با تغذیه مناسب و ورزش.
سوالات متداول
در بیشتر موارد، جوش داخل بینی خطر جدی ندارد و با درمان‌های ساده برطرف می‌شود، اما اگر عفونت گسترش یابد و به نواحی اطراف یا جریان خون منتقل شود، خطرناک بوده و نیاز به مداخله پزشکی دارد.
بله، در بسیاری از موارد جوش داخل بینی بدون نیاز به مداخله خاصی و با رعایت بهداشت به خودی خود بهبود می‌یابد، اما در صورت بدتر شدن علائم باید به پزشک مراجعه کرد.
در نهایت…
جوش داخل بینی به دلیل التهاب فولیکول مو، عفونت باکتریایی یا تحریک پوست و مخاط ایجاد می‌شود، اگرچه بسیاری از موارد خفیف با مراقبت مناسب بهبود پیدا می‌کنند، دستکاری یا ترکاندن جوش باعث تشدید التهاب و گسترش عفونت می‌شود و رعایت بهداشت بینی، پرهیز از کندن موها و استفاده از محلول سالین برای کاهش خشکی به پیشگیری کمک می‌کند.
خیلی مفید بود، مطالب جدیدی به غیر از اطلاعاتی که خودم درباره ایجاد جوش بینی میدونستم یاد گرفتم