کم شنوایی یکی از مشکلات شایعی است که بر کیفیت زندگی، روابط اجتماعی و حتی سلامت روان تأثیر میگذارد.، بسیاری از افراد در مراحل اولیه متوجه کاهش شنوایی خود نمیشوند و این مسئله به تدریج مشکلاتی در ارتباطات روزمره ایجاد میکند، شناخت علل و علائم کم شنوایی و آگاهی از روش های تشخیص و درمان آن زندگی فرد را بهبود میبخشد، اما آیا میدانید چه عواملی بیشتر باعث کم شنوایی میشوند و چگونه میتوان از تشدید آن پیشگیری کرد؟
علت بروز کم شنوایی
کم شنوایی به دلایل مختلفی بروز میکند، شایع ترین علت آن افزایش سن و فرسایش سلول های شنوایی گوش داخلی اس،. قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صداهای بلند نیز یکی از عوامل اصلی محسوب میشود، عفونت های گوش، تجمع موم گوش، پارگی پرده گوش یا مشکلات مادرزادی از دیگر علل هستند و همچنین برخی بیماریها مانند منییر، دیابت یا فشار خون بالا و حتی مصرف برخی داروهای خاص میتوانند باعث آسیب به شنوایی شوند.
انواع کم شنوایی
کم شنوایی به طور کلی به سه دسته اصلی تقسیم میشود که هر کدام ویژگیها و علل متفاوتی دارند:
کم شنوایی انتقالی
ناشی از مشکلات در گوش خارجی یا میانی است که مانع انتقال صدا به گوش داخلی میشوند و علل شایع شامل تجمع جرم گوش، عفونت های مکرر گوش میانی، آسیب به پرده صماخ یا اختلالات استخوانچه های گوش میانی است.
کم شنوایی حسی-عصبی
مربوط به آسیب سلول های شنوایی یا عصب شنوایی در گوش داخلی است و معمولا دائمی است، این نوع کم شنوایی ممکن است ناشی از عوامل ژنتیکی، افزایش سن، قرار گرفتن در معرض صداهای بلند یا برخی بیماریها باشد.
کم شنوایی ترکیبی
ترکیبی از کم شنوایی انتقالی و حسی-عصبی است، به این معنی که هم مشکلات گوش میانی و هم آسیب به سلولها یا عصب شنوایی در گوش داخلی وجود دارد.
علائم کم شنوایی چیست؟
علائم کم شنوایی میتوانند تدریجی یا ناگهانی بروز کنند و شامل موارد زیر هستند:
- کیپی و گرفتگی گوش
- شنیدن صداها به صورت ضعیف یا مبهم، نیاز به افزایش صدا در تلویزیون یا موسیقی
- وزوز گوش به خصوص زمانی که مدت طولانی رخ دهد.
- وجود لوزه سوم
- واکنش نشان ندادن کودکان زیر دو سال به صدا هایی که در طرفین و پشت سر آنها ایجاد می شود.
- نیاز مداوم به تکرار جملات دیگران.
- دشواری در فهمیدن مکالمات به ویژه در محیط های شلوغ یا هنگام مکالمه با چند نفر.
روش های تشخیص و تست های شنوایی
روش های تشخیص و تست های شنوایی برای بررسی میزان و نوع کم شنوایی متنوع هستند و توسط متخصص شنوایی سنجی یا پزشک گوش و حلق و بینی انجام میشوند:
ادیومتری تون خالص
رایج ترین تست شنوایی که میزان شنیدن فرکانسهای مختلف را با هدفون و دستگاه مخصوص اندازهگیری میکند.
ادیومتری گفتاری
توانایی فرد در شنیدن و درک کلمات در شدت های مختلف صدا را میسنجد.
تیمپانومتری
سلامت پرده گوش و عملکرد گوش میانی را بررسی کرده و وجود عفونت یا مایع پشت پرده گوش را مشخص میکند.
تست رفلکس آکوستیک
واکنش عضلات گوش میانی به صداهای بلند را میسنجد.
تست OAE
بررسی عملکرد سلول های مویی گوش داخلی با ثبت صداهایی که گوش داخلی تولید میکند.
تست ABR
فعالیت الکتریکی عصب شنوایی و ساقه مغز در پاسخ به صدا را مخصوصا در نوزادان و افراد ناتوان در همکاری ثبت میکند.
چه روش های درمانی برای کم شنوایی وجود دارد؟
روش های درمانی کم شنوایی بسته به نوع و شدت آن متفاوت است و با هدف بهبود کیفیت زندگی بیمار انتخاب میشود:
دارو و درمان های پزشکی
در مواردی که کم شنوایی ناشی از عفونت، التهاب یا تجمع جرم گوش باشد، پزشک با تجویز دارو، آنتی بیوتیک یا پاکسازی مجرای گوش مشکل را رفع می کند، این روش بیشتر در کم شنوایی های موقتی کاربرد دارد و در صورت تشخیص به موقع، نتایج مطلوبی دارد.
جراحی
برای درمان مشکلات ساختاری گوش مانند پارگی پرده گوش، اتواسکلروز یا وجود تومور، جراحی راهحل مناسبی است و این روش شنوایی را به طور کامل یا نسبی بازمیگرداند، البته نیازمند بررسی دقیق پزشک و شرایط بیمار است و معمولا نتایج آن بلند مدت محسوب میشود.
سمعک
یکی از رایج ترین ابزارها برای جبران کمشنوایی است که اصوات محیطی را تقویت میکند، سمعک ها در انواع مختلف پشت گوشی، داخل گوشی و نامرئی وجود دارند و با توجه به نوع و شدت کم شنوایی انتخاب میشوند، استفاده صحیح و تنظیم دورهای توسط پزشک اهمیت زیادی دارد.
کاشت حلزون گوش
برای افرادی با کم شنوایی شدید تا عمیق که سمعک کارایی کافی ندارد، کاشت حلزون راهحل مؤثری است، این دستگاه صدا را به سیگنال های الکتریکی تبدیل کرده و مستقیم به عصب شنوایی منتقل میکند، نیاز به جراحی تخصصی و توانبخشی پس از عمل دارد.
کاشت استخوانی
این روش برای بیمارانی مناسب است که دچار آسیب یا مشکلات گوش میانی هستند، دستگاه از طریق ارتعاش استخوانی صدا را به حلزون گوش منتقل میکند و برای افرادی که امکان استفاده از سمعک معمولی ندارند کاربرد دارد و نتایج مثبتی در بهبود شنوایی ارائه میدهد.
توانبخشی شنوایی و گفتاردرمانی
به ویژه برای کودکان کمشنوا اهمیت دارد، این روش شامل آموزش مهارت های شنیداری، گفتاری و تقویت درک زبان است، حتی در بزرگسالان نیز به بهبود کیفیت ارتباطات کمک میکند و ترکیب آن با سمعک یا کاشت حلزون اثربخشی بالاتری دارد.
سوالات متداول
عواملی مانند افزایش سن، قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صداهای بلند، عفونت گوش، مصرف برخی داروها، ضربه به سر و زمینههای ژنتیکی میتوانند کمشنوایی را تشدید کنند.
بله، با پرهیز از قرار گرفتن در معرض صداهای بلند، استفاده از محافظ گوش، درمان به موقع عفونتها و مراقبت از سلامت عمومی میتوان تا حد زیادی از بروز کم شنوایی پیشگیری کرد.
در نهایت…
کم شنوایی اختلالی است که زندگی اجتماعی، کیفیت ارتباطات و حتی سلامت روان فرد را تحت تأثیر قرار میدهد، تشخیص به موقع و استفاده از روش های درمانی مناسب مانند سمعک، کاشت حلزون یا جراحی، نقش مهمی در بهبود شنوایی دارد، با رعایت نکات پیشگیرانه و مراقبت از گوش ها میتوان از بروز یا پیشرفت این مشکل جلوگیری کرد، آگاهی و اقدام به موقع، کلید داشتن شنوایی سالم و زندگی با کیفیت است.