جراحی لوزه سوم

لوزه سوم یا آدنوئید بافتی لنفاوی در پشت بینی است که به دفاع بدن در برابر عفونت کمک می‌کند و در برخی افراد، به ویژه کودکان، این بافت بیش از حد بزرگ می‌شود و باعث مشکلاتی مانند گرفتگی بینی، خرخر شبانه یا عفونت‌های مکرر گوش می‌شود، در چنین مواردی، پزشک جراحی برداشتن لوزه سوم را پیشنهاد می‌کند و این عمل یکی از جراحی‌های رایج و کم‌خطر در کودکان است، اما آیا برداشتن لوزه سوم تأثیر طولانی‌مدتی بر سلامت یا سیستم ایمنی بدن دارد؟

آدنوئیدها چیستند و چرا ممکن است نیاز به برداشتن داشته باشند؟

آدنوئیدها بخشی از سیستم ایمنی بدن هستند و از بدو تولد وجود دارند، آن‌ها به دام انداختن پاتوژن‌های مضری که از طریق بینی و دهان وارد می‌شوند کمک می‌کنند. با این حال، برخلاف لوزه‌ها که در پشت گلو قابل مشاهده هستند، آدنوئیدها در قسمت بالاتر، پشت بینی قرار دارند و بدون ابزارهای خاص قابل مشاهده نیستند.

در کودکان، آدنوئیدها بزرگ‌تر و فعال‌تر هستند، زیرا سیستم ایمنی هنوز در حال رشد است و با افزایش سن، آدنوئیدها کوچک‌تر می‌شوند و در عملکرد ایمنی اهمیت کمتری پیدا می‌کنند، با این حال در برخی موارد، آدنوئیدها می‌توانند بزرگ یا به طور مزمن عفونی شوند و منجر به مشکلات مختلف سلامتی شوند که ممکن است نیاز به برداشتن آن‌ها داشته باشد.

بیشتر بخوانید: التهاب لوزه

در چه صورت نیاز به جراحی لوزه سوم است؟

 چندین بیماری ممکن است نیاز به آدنوئیدکتومی داشته باشند، از جمله:

عفونت‌های مزمن

عفونت‌های مکرر در آدنوئیدها منجر به سینوزیت مزمن یا عفونت گوش می‌شود و هنگامی که این عفونت‌ها مکرر می‌شوند و به آنتی‌بیوتیک‌ها پاسخ نمی‌دهند، ممکن است جراحی در نظر گرفته شود.

آپنه انسدادی خواب (OSA)

بزرگ شدن آدنوئیدها راه هوایی را مسدود کرده و منجر به OSA می‌شود، وضعیتی که با توقف تنفس در خواب مشخص می‌شود و این می‌تواند باعث اختلالات خواب قابل توجه، خستگی در طول روز و مشکلات رفتاری در کودکان شود.

مشکلات تنفسی

بزرگ شدن آدنوئیدها مجاری بینی را مسدود کرده و فرد را مجبور به تنفس از طریق دهان می‌کند که منجر به خشکی دهان، بوی بد دهان و سایر مشکلات می‌شود.

مشکلات گوش

آدنوئیدها نزدیک به لوله‌های استاش هستند که به یکسان سازی فشار گوش کمک می‌کنند و بزرگ شدن آدنوئیدها می‌تواند این لوله‌ها را مسدود کند و منجر به عفونت گوش یا تجمع مایع شود که بر شنوایی تاثیر می‌گذارد.

بیشتر بخوانید: لوزه سوم در کودکان

اقدامات قبل از جراحی لوزه سوم

اقدامات قبل از جراحی لوزه سوم (آدنوئیدکتومی) خیلی مهم هستند تا عمل بی‌خطرتر و بدون مشکل انجام شود و این اقدامات معمولا شامل موارد زیر می‌شوند:

۱. ارزیابی اولیه توسط پزشک

معاینه‌ی دقیق گوش، بینی و حلق برای بررسی شدت مشکل لوزه سوم و گاهی ممکن است عکس‌برداری از ناحیه بینی و سینوس (مثل عکس جانبی گردن) یا آندوسکوپی بینی انجام شود.

۲. بررسی سلامت عمومی بیمار

پزشک سابقه بیماری‌های قبلی، حساسیت‌های دارویی، مصرف داروها و بیماری‌های زمینه‌ای مثل آسم یا اختلالات انعقادی را بررسی می‌کند، در صورت نیاز، آزمایش خون مانند CBC، تست‌های انعقادی درخواست می‌شود.

۳. آمادگی‌های بیهوشی

جلسه مشاوره با متخصص بیهوشی برای بررسی وضعیت قلبی، تنفسی و احتمال خطرات بیهوشی و در صورت وجود عفونت فعال مثلاً سرماخوردگی یا گلودرد، ممکن است عمل به تعویق بیفتد.

۴. قطع مصرف برخی داروها

مصرف داروهایی که خونریزی را افزایش می‌دهند مثل آسپرین، ایبوپروفن حداقل یک هفته قبل از عمل باید قطع شود و اگر بیمار داروی خاصی مصرف می‌کند، پزشک باید در جریان باشد.

۵. رعایت ناشتایی قبل از عمل

بیمار باید ۶ تا ۸ ساعت قبل از جراحی چیزی نخورد و نیاشامد (ناشتایی کامل)، چون وجود غذا در معده خطر استفراغ و آسپیراسیون حین بیهوشی را زیاد می‌کند.

۶. آمادگی روحی روانی

به ویژه در کودکان، لازم است والدین با آرامش و توضیح مناسب کودک را برای جراحی آماده کنند، ترساندن کودک باعث اضطراب زیاد در روز عمل می‌شود.

۷. امضای رضایت‌نامه

والدین یا خود بیمار (در صورت بزرگسال بودن) باید فرم رضایت‌نامه جراحی و بیهوشی را امضا کنند.

نحوه جراحی لوزه سوم

جراحی آدنوئیدکتومی معمولا تحت بیهوشی عمومی به خصوص در کودکان انجام می‌شود، این جراحی نسبتا ساده است و معمولا حدود 30 دقیقه تا یک ساعت طول می‌کشد، در اینجا آنچه را که باید در طول عمل انتظار داشت آورده شده است:

• کودک یا بیمار به طور کامل بیهوش می‌شود تا در طول عمل هیچ دردی حس نکند.
• جراح از طریق دهان بدون ایجاد برش خارجی به لوزه سوم دسترسی پیدا می‌کند و به همین دلیل بعد از عمل، جای بخیه‌ای روی پوست دیده نمی‌شود.
• جراح بافت آدنوئید را با استفاده از کورت (ابزاری به شکل قاشق)، میکرودبریدر (ابزار برش چرخشی) یا سوزاندن (استفاده از گرما برای برداشتن بافت و کاهش خونریزی) برمیدارد.
• پس از برداشتن آدنوئیدها، جراح هرگونه خونریزی را کنترل می‌کند و اطمینان حاصل می‌کند که ناحیه تمیز است، معمولا به بخیه نیازی نیست، زیرا بافت به خودی خود بهبود می‌یابد.
• وقتی خونریزی قطع شد، بیمار به ریکاوری منتقل می‌شود تا تحت نظر باشد و از بهبودی بیهوشی مطمئن شوند.

بهبودی پس از جراحی لوزه سوم

بهبودی پس از جراحی لوزه معمولا سریع است و اکثر بیماران ظرف یک هفته به فعالیت‌های عادی خود باز می‌گردند و با این حال، پیروی از دستورالعمل‌های مراقبت‌های پس از عمل برای اطمینان از بهبودی روان مهم است

کنترل درد

گلو درد و درد خفیف پس از جراحی شایع است، درد را می‌توان معمولا با مسکن‌های بدون نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن کنترل کرد، از مصرف آسپرین، به خصوص در کودکان، خودداری کنید، زیرا می‌تواند خطر سندرم ری را افزایش دهد.

رژیم غذایی

در چند روز اول پس از جراحی، غذاهای نرم و خنک توصیه می‌شود، از غذاهای گرم، تند یا اسیدی که باعث تحریک گلو می‌شود خودداری کنید و نوشیدن مایعات فراوان برای هیدراته ماندن مهم است.

استراحت

استراحت برای بهبودی مهم است و بیماران باید تا یک هفته پس از جراحی از فعالیت‌های شدید خودداری کنند تا خطر خونریزی کاهش یابد.

نظارت بر عوارض

اگرچه عوارض نادر هستند، اما نظارت بر علائم عفونت یا خونریزی مهم است و اگر بیمار تب بالا، خونریزی بیش از حد یا مشکل در تنفس داشت، فورا به پزشک مراجعه کنید.

پیگیری

معمولا یک یا دو هفته پس از جراحی، ویزیت پیگیری با جراح برای اطمینان از بهبودی مناسب انجام می‌شود.

بیشتر بخوانید: عفونت لوزه

جراحی لوزه سوم، عمل خطرناکی است؟

جراحی لوزه سوم (آدنوئیدکتومی) به طور کلی یک عمل ایمن و کم‌خطر است و به طور روتین در کودکان و گاهی در بزرگسالان انجام می‌شود، این عمل معمولا با بیهوشی عمومی انجام می‌شود و احتمال بروز عوارض جدی مانند خونریزی شدید، عفونت یا واکنش به بیهوشی بسیار پایین است و بیشتر بیماران بدون مشکل خاصی بهبود پیدا می‌کنند، البته مانند هر عمل جراحی، احتمال بروز عوارض هرچند نادر وجود دارد و لازم است بیمار تحت نظر پزشک متخصص باشد و رعایت دقیق مراقبت‌های قبل و بعد از عمل می‌تواند خطرات احتمالی را به حداقل برساند.

سوالات متداول

در نهایت…

جراحی لوزه سوم یا آدنوئید کتومی یک عمل جراحی رایج با موفقیت بالا در کاهش علائم مرتبط با بزرگ شدن یا عفونت مزمن آدنوئیدها است و اگر فرزند شما یا خودتان دچار مشکلاتی مانند عفونت‌های مزمن گوش، آپنه خواب یا انسداد مداوم بینی هستید، مشورت با متخصص گوش، حلق و بینی ضروری است و آن‌ها می‌توانند تعیین کنند که آیا آدنوئیدکتومی درمان مناسب است یا خیر و شما را در طول فرآیند راهنمایی می‌کنند تا بهبودی سریع و ایمن داشته باشید.