سنگ لوزه فقط چند نقطه سفید روی لوزهها نیست؛ این عارضه باعث بوی بد دهان، احساس وجود جسم خارجی در گلو و حتی ناراحتی هنگام بلع میشود، اما چرا برخی افراد بیشتر از دیگران به سنگ لوزه مبتلا میشوند و آیا همیشه نیاز به درمان دارد؟ اگر شما هم این علائم را تجربه کردهاید یا به دنبال راهی برای پیشگیری و درمان آن هستید، در ادامه با علل، نشانهها و بهترین روش های درمان سنگ لوزه آشنا خواهید شد.
چه افرادی مستعد ابتلا به سنگ لوزه هستند؟
افرادی که بیشتر به عارضه مبتلا میشوند دارای شرایط زیر هستند:
- افرادی که به طور مداوم دچار عفونت های لوزه یا التهاب مزمن لوزهها میشوند، بیشتر در معرض تشکیل سنگ لوزه قرار دارند.
- ساختار لوزهها در برخی افراد دارای فرورفتگیها و شکاف های عمیقتری است که به تجمع باکتریها و مواد غذایی کمک میکند.
- عدم رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان، مسواک زدن ناکافی و عدم استفاده از دهان شویه آنتیباکتریال زمینهساز تشکیل سنگ لوزه است.
- افرادی که بزاق کافی تولید نمیکنند یا دچار خشکی دهان مکرر هستند، بیشتر به این عارضه مبتلا میشوند، زیرا بزاق به شستشوی طبیعی دهان و لوزهها کمک میکند.
- افرادی که به طور مکرر دچار سرماخوردگی یا عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی میشوند، بیشتر احتمال تشکیل سنگ لوزه دارند.
علت ایجاد سنگ لوزه
سنگ لوزه زمانی تشکیل میشود که مواد مختلف در حفره های طبیعی لوزه تجمع پیدا کرده و به مرور زمان سفت و کلسیفیه شوند و عوامل متعددی احتمال ایجاد این عارضه را افزایش میدهند که مهمترین آنها عبارتاند از:
وجود حفره های عمیق در لوزهها
برخی افراد به طور طبیعی لوزه هایی با شیارها و حفرههای عمیقتر دارند، این فرورفتگیها محل مناسبی برای گیر افتادن ذرات غذا، سلولهای مرده و باکتریها هستند و با گذشت زمان، این مواد روی هم انباشته شده و به دلیل رسوب املاح معدنی موجود در بزاق، به تودههای سفید یا زردرنگی تبدیل میشوند که به آنها سنگ لوزه گفته میشود، هرچه این حفرهها عمیقتر باشند، احتمال تشکیل سنگ نیز بیشتر خواهد بود.
التهاب و عفونت مکرر لوزهها
افرادی که بارها دچار گلودرد یا عفونت لوزه میشوند، بیشتر در معرض سنگ لوزه قرار دارند، التهاب مکرر باعث تغییر ساختار لوزهها و بزرگ تر شدن حفره های آنها میشود و همچنین در زمان عفونت، سلول های ایمنی، باکتری ها و ترشحات بیشتری در لوزه تجمع پیدا میکنند، باقی ماندن این مواد در حفره های لوزه زمینه را برای تشکیل سنگ فراهم کرده و احتمال عود آن را نیز افزایش میدهد.
رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان
بهداشت نامناسب دهان یکی از عوامل مهم در ایجاد سنگ لوزه است، باقی ماندن پلاک های میکروبی، ذرات غذا و باکتریها در دهان باعث افزایش تعداد میکروبهایی میشود که به لوزهها راه پیدا میکنند و این مواد در حفرههای لوزه تجمع یافته و به مرور زمان به سنگ تبدیل میشوند.
تجمع سلول های مرده و بقایای مواد غذایی
لوزهها به طور طبیعی سلولهای مرده، مخاط و ذرات ریز غذا را در خود جمع میکنند و اگر این مواد به خوبی از حفره های لوزه خارج نشوند، به مرور با یکدیگر ترکیب شده و محیط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد میکنند، در ادامه، رسوب کلسیم روی این تودهها باعث سفت شدن آنها شده و سنگ لوزه شکل میگیرد، این روند به تدریج و بدون ایجاد درد آغاز میشود.
خشکی دهان و کاهش ترشح بزاق
بزاق نقش مهمی در شست و شوی دهان و خارج کردن ذرات غذا و باکتریها دارد، زمانی که به دلایلی مانند کمآبی بدن، مصرف برخی داروها، تنفس دهانی یا سیگار کشیدن، میزان بزاق کاهش پیدا کند، مواد زائد راحتتر در حفره های لوزه باقی میمانند و این شرایط احتمال رشد باکتریها و تشکیل سنگ لوزه را افزایش میدهد و با بوی بد دهان نیز همراه است.
عفونت های مزمن دهان و سینوس ها
وجود عفونت های مزمن در دهان، لثه یا سینوس ها باعث افزایش ترشحات و بار میکروبی در ناحیه حلق میشود و این ترشحات وارد حفرههای لوزه شده و همراه با باکتریها و سلول های مرده تجمع پیدا میکنند و با گذشت زمان، این مواد کلسیفیه شده و سنگ لوزه را تشکیل میدهند، به همین دلیل درمان عفونت های مزمن در کاهش احتمال ایجاد این عارضه مؤثر است.
رشد بیش از حد باکتریها در دهان
دهان به طور طبیعی محل زندگی انواع مختلفی از باکتریهاست، اما افزایش غیرطبیعی تعداد آنها احتمال تشکیل سنگ لوزه را بیشتر میکند، برخی از این باکتریها با تجزیه بقایای مواد غذایی و سلولهای مرده، ترکیبات گوگردی تولید میکنند که علاوه بر ایجاد بوی بد دهان، به تجمع مواد در حفرههای لوزه نیز کمک میکنند و کنترل رشد باکتریها از طریق رعایت بهداشت دهان نقش مهمی در پیشگیری از این مشکل دارد.
علائم سنگ لوزه
سنگ لوزه از بدون علامت بودن تا ایجاد ناراحتی های آزاردهنده متغیر است و شدت علائم به اندازه و محل قرارگیری سنگ بستگی دارد، مهمترین نشانه های این عارضه عبارتاند از:
- تجمع باکتریها روی سنگ لوزه باعث ایجاد بوی نامطبوع و ماندگار دهان میشود که با مسواک یا دهان شویه به طور کامل از بین نمیرود.
- وجود توده سفید یا زرد روی لوزه، سنگ لوزه اغلب به شکل نقاط سفید یا زردرنگ در حفرههای لوزه دیده میشود و در برخی افراد با چشم قابل مشاهده است.
- بسیاری از افراد احساس میکنند جسمی در انتهای گلو گیر کرده است که هنگام بلع یا صحبت کردن بیشتر احساس میشود.
- درد هنگام بلع، بزرگ شدن سنگ لوزه میتواند باعث تحریک بافت اطراف شده و هنگام خوردن غذا یا نوشیدن مایعات درد یا ناراحتی ایجاد کند.
- گلودرد مکرر، وجود سنگ لوزه باعث تحریک مداوم لوزهها و ایجاد گلودردهای خفیف و تکرارشونده میشود.
- فعالیت باکتریها روی سنگ لوزه طعم تلخ یا ناخوشایندی در دهان ایجاد میکند که به صورت مداوم احساس میشود.
- تحریک گلو توسط سنگ لوزه گاهی باعث سرفه های خشک و مکرر میشود، به ویژه زمانی که سنگ بزرگتر باشد.
- در برخی افراد، درد ناشی از سنگ لوزه به دلیل ارتباط عصبی به گوش منتقل میشود، حتی اگر خود گوش کاملا سالم باشد.
- اگر سنگ لوزه باعث تحریک یا عفونت شود، ممکن است لوزهها متورم، قرمز و حساس شوند.
نحوه تشخیص سنگ لوزه
تشخیص سنگ لوزه با معاینه ساده توسط پزشک متخصص گوش، حلق و بینی انجام میشود، پزشک با بررسی دهان و لوزهها وجود سنگ های سفید یا زردرنگ، التهاب و حفرههای لوزه را مشاهده میکند و همچنین علائمی مانند بوی بد دهان، احساس گیر کردن جسم در گلو و سابقه عفونت های مکرر لوزه در تشخیص این عارضه اهمیت دارند، در مواردی که سنگ لوزه در قسمت های عمقی قرار داشته باشد یا تشخیص قطعی نباشد، ممکن است از آندوسکوپی یا در شرایط خاص از تصویربرداری مانند سیتیاسکن برای بررسی دقیقتر استفاده شود.
درمان سنگ لوزه
درمان بسته به اندازه و شدت علائم متفاوت است:
اقدامات پزشکی
اگر سنگ ها بزرگ یا با علائم شدید همراه باشند، نیاز به مراجعه به پزشک است و پزشک میتواند با استفاده از ابزارهای مخصوص سنگها را برداردو در برخی موارد، شستشوی لوزهها یا استفاده از لیزر برای کوچک کردن شکافهای لوزه به کار گرفته میشود.
جراحی
در مواردی که سنگ های لوزه به طور مکرر عود میکنند و مشکلات شدیدی ایجاد میکنند، جراحی برداشتن لوزهها (تونسیلکتومی) توصیه می شود، بهترین و قطعی ترین راه درمان، عمل تانسیلکتومی است که هیچ گونه گزارشی از عود و یا رشد مجدد سنگ گزارش نشده است.
تانسیلکتومی جراحی بی خطری است که با بی هوشی صورت می گیرد که مانند هر عمل دیگر دارای برخی از عوارضی است همچون خونریزی جزئی، عفونت، مشکلات تنفسی و تورم مختصری است و با این حال جراح و متخصص این گزینه را در وهله آخر درمانی انتخاب می نماید.
درمان سنگ لوزه با لیزر
پزشک احتمال دارد از روش کریپتولیز نیز برای تغییر در شکل لوزه استفاده کند تا از رشد سنگ جلوگیری به عمل آورد، در این روش که با بی حسی موضعی صورت می گیرد هیچ گونه درد و ناراحتی را برای بیمار ایجاد نخواهد نمود و تنها با سپری کردن چند روز دوره نقاهت و داشتن یک رژیم غذایی طبیعی از عود این عارضه جلوگیری میشود، اما سنگ دوباره رشد کرده و بازمیگردد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
سنگ لوزه خطرناک نیست، اما در برخی موارد با علائم شدید همراه میشود که نیاز به بررسی توسط پزشک دارد و مهمترین علائم حاد سنگ لوزه عبارتاند از:
- درد شدید و مداوم گلو، دردی که با بلع یا صحبت کردن تشدید میشود و به مرور کاهش نمییابد.
- مشکل در بلع غذا و مایعات، احساس گیر کردن غذا یا ناتوانی در بلع طبیعی به دلیل بزرگ شدن سنگ لوزه.
- تب و لرز، بروز تب نشانه عفونت لوزه یا آبسه در اطراف آن است.
- تورم شدید یک یا هر دو لوزه، بزرگ شدن قابل توجه لوزهها که با قرمزی و التهاب همراه است.
- خروج ترشحات چرکی، مشاهده چرک یا ترشحات بدبو از لوزهها که بیانگر عفونت است.
- بوی بد دهان بسیار شدید و مداوم، بویی که به طور ناگهانی تشدید شده و با رعایت بهداشت دهان برطرف نمیشود.
- درد منتشرشونده به گوش، درد شدید در یک سمت گلو که به همان سمت گوش انتشار پیدا میکند.
- مشکل در تنفس یا باز کردن دهان، از علائم نادر اما جدی است که نشان دهنده التهاب شدید یا آبسه اطراف لوزه است و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد.
برای دریافت نوبت از دکتر جهانگیر قربانی با شماره ۰۲۱۴۰۲۲۰۷۱۴ تماس بگیرید.
سوالات متداول سنگ لوزه
در بیشتر موارد، سنگ لوزه بیضرر است، اما میتواند باعث ناراحتی، عفونت لوزهها یا بوی بد دهان شود.
بله، برداشتن لوزهها (تونسیلکتومی) راهحلی دائمی است که به طور کامل از تشکیل سنگ لوزه در آینده جلوگیری میکند.
خیر، افرادی که سابقه عفونت های مکرر لوزه، بهداشت دهانی ضعیف یا لوزههای شکاف دار دارند، بیشتر در معرض تشکیل سنگ لوزه هستند.
در نهایت…
سنگ لوزه مشکل جدی ایجاد نمیکند، اما باعث ناراحتی هایی مانند بوی بد دهان، گلودرد یا مشکل در بلع میشود و با رعایت بهداشت دهان، غرغره آب نمک و در صورت لزوم مراجعه به پزشک، میتوان این مشکل را کنترل کرد و در موارد شدید یا عود مکرر، برداشتن لوزهها راهحل دائمی است، توجه به علائم و پیگیری درمان به موقع از عوارض بیشتر جلوگیری میکند.
سلام ۳۲ سال دارم و چند روز لوزه سوم به شدت اذیتم میکنه علائم ام هم درد تو گلو بزرگ شدن لوزه مشکل در بلع شب اول هم مثل همیشه اجرام سفید رنگ بدبو ته حلق بود که با غرغر اب نمک از بین رفت خیلی وقتها از بانمک و دهان شوی استفاده میکنم که موجب سد خیلی وقت بود از اینا نداشتم.دیگه کلافه شدم اگه بگید یک شنبه یا شنبه بعد از ظهر وقت برای عمل دارید میام